| Historia polskiego guzika wojskowego 1914-1995
Tekst: MICHAŁ JAROSZYŃSKI-WOLFRAM
W pierwszych latach XX wieku,
nastąpiło wyraźne nasilenie ruchów
patriotycznych, charakteryzujące się miedzy innymi powstawaniem organizacji o
charakterze paramilitarnym, mających stanowić trzon przyszłych sił
zbrojnych. Te wyszkolone i uformowane politycznie grupy miały być wykorzystane
jako siła zbrojna w walce o niepodległość Polski. Można wymienić największe
i najbardziej znane z nich, a były to : Związek Walki Czynnej,
Związek Strzelecki oraz Strzelec, Drużyny Bartoszowe, Zarzewiacy z których
powstały Polskie Drużyny Strzeleckie i wreszcie Sokole Drużyny Polowe. W początkowym
okresie istnienia ich mundury pochodziły najczęściej z domowych szaf i nie
miały jako takie
cech wojskowych. Mało prawdopodobne jest również by członkowie tych
organizacji sami wyrabiali guziki, poprzestawano na orle przy czapce jako
najbardziej typowym emblemacie narodowym. Dopiero około roku 1910 pojawiają się
pierwsze regulaminy i próby nadania
członkom organizacji paramilitarnych charakteru bardziej wojskowego.
U progu I Wojny Światowej istnieje już mundur organizacyjny o cechach
wojskowych, którego opis znaleźć można w regulaminie Polskich Drużyn
Strzeleckich. O guzikach mówi się w nim zdawkowo, wymieniając jedynie ich
liczbę przy poszczególnych elementach ubioru. Wiadomo, że w 1913 roku
zmieniono kolor całego munduru PSD na kolor polowy armii austriackiej, jaki
nosiły już “Związki Strzeleckie” i “Drużyny
Bartoszowe”, oraz że guziki były oksydowane.
Niestety brak jest jakichkolwiek informacji, czy guziki metalowe przedstawiały
jakiś wizerunek. Stosowano także guziki wykonane z rogu i inne powszechnego użytku.
|
