est to jedno z najważniejszych zagadnień dla kolekcjonera. Papier, z którego w większości wykonane są banknoty, a także farba drukarska, narażone są na wiele niekorzystnych czynników niszczących. Zaliczamy do nich:

• naturalne procesy starzenia, powodujące obniżenie właściwości mechanicznych papieru oraz zżółknięcie,
• działanie mikroorganizmów (bakterie i grzyby), powodujące odbarwienia, zabarwienia oraz naloty,
• działanie owadów i innych zwierząt, powodujące zniszczenia mechaniczne, jak np. pogryzienie,
• działanie światła, szczególnie zawierającego ultrafiolet, np. słonecznego, powodującego odbarwienia,
• działanie materiałów służących do przechowywania, z których związki chemiczne powodują odbarwienia i nawet rozpad papieru.

zasami udaje się kupić w sklepach specjalistycznych klasery opracowane tak, aby można było umieścić w nich banknoty o różnych wielkościach. Są to jednak produkty trudno osiągalne, bardzo drogie, a przede wszystkim niezbyt polecane przez innych kolekcjonerów ze względu na możliwość zniszczenia banknotów tam przechowywanych pod wpływem chemicznych substancji, które mogą być wydzielane przez tworzywo sztuczne, z którego najczęściej są te klasery wytworzone. Można też zbierać banknoty wkładając je w tzw. narożniki fotograficzne, ale utrudnia to manipulowanie nimi i nie pozwala oglądać obustronnie.

latego polecałbym wykonanie sobie takich klaserów z celofanu, produktu dość łatwo dostępnego (np. w kwiaciarniach), ale należy pamiętać, że tak zabezpieczone banknoty należy trzymać z dala od wilgoci, gdyż celofan jest bardzo wrażliwy na zamoczenie, zawilgocenie. Klaser celofanowy składa się z kilku do kilkunastu stron wykonanych z podwójnego celofanu, o lewym brzegu wzmocnionym paskiem brystolu, spiętych w skoroszycie. Każdą stronę wykonujemy spinając małym zszywaczem dwa arkusze celofanu. Spięcie zszywaczem (a nie sklejenie) powoduje, że każdy banknot będzie miał dopływ powietrza. Banknoty wkładamy między te arkusze i zabezpieczamy przed wypadnięciem również małym zszywaczem. Mamy wtedy bardzo łatwy dostęp przy oglądaniu elementów kolekcji z obu stron; łatwo jest przekładać strony między klaserami, wyjmować i dokładać nowe banknoty. Oczywiście tworząc takie klasery polecałbym zachowanie jednolitego formatu stron. Ja np. utrzymuję zawsze format A4, który pozwala na umieszczenie na każdej stronie:

od jednego (bardzo duże, np. 500 rubli carskich [ zobacz tutaj - 32 kB])
do pięciu (malutkie np. wietnamskie, pakistańskie, chińskie [ zobacz tutaj - 12 kB])
banknotów.

Przykład strony z klaseru - [29 kB]

bierać powinno się banknoty w jak najlepszym stanie, jak najmniej zniszczone, poplamione, niepodarte. Nie zawsze jest to możliwe. Tylko niewiele państw emituje specjalne serie dla kolekcjonerów. Banknoty są wydawane jako środek płatniczy i najczęściej trafiają do klaserów w różnym stanie zachowania, z różnymi śladami zniszczenia od cyrkulacji. Banknoty współczesne można uzyskać jeszcze w stanie bardzo dobrym, tzw. menniczym, ale banknoty sprzed kilkudziesięciu lat często są w stanie dużo gorszym. Uważam, że jeżeli banknot jest stary, albo z bardzo egzotycznego kraju lub pasujący do kolekcji ze względu na motyw - a w dość kiepskim stanie - należy go zachować. Zawsze później będzie można go wymienić na lepszy, jak trafi się taka okazja. Każdy zbieracz powinien sam zdecydować, które banknoty dołoży do kolekcji, a które odrzuci.

ie należy sklejać naddarć taśmą typu Scotch, gdyż pozostawia ona ślady kleju i może spowodować odbarwienie banknotu. Należy raczej bardzo ostrożnie usunąć taką taśmę. Resztki kleju często "ściągają" kurz i tworzą się brudne zgrubienia. Banknoty mogą się sklejać między sobą lub do kopert, w których się je przechowuje.

óżne sposoby oczyszczania i wygładzania banknotów powinny być najpierw wypraktykowane na tanich duplikatach. Każde mycie i prasowanie banknotu może go bardziej uszkodzić. Często lepiej je pozostawić w stanie takim, w jakim go zdobyliśmy do kolekcji. Jeżeli jednak decydujemy się na czyszczenie banknotu - zapraszam na następną stronę [9 kB] opisującą wiele sposobów takich zabiegów.

odsumowując należy powiedzieć, że zbiory należy przechowywać:

• w pomieszczeniach o temperaturze 14 - 18 stopni i wilgotności względnej 50 - 60 %. Jeżeli temperatura jest wyższa to wilgotność musi być niższa,
• z dala od źródeł ciepła,
• w miejscu zabezpieczonym przed kurzem i gazami spalinowymi,
• luźno, w pozycji stojącej,
• bez dostępu światła zawierającego ultrafiolet,
• w pomieszczeniach wolnych od gryzoni i owadów niszczących papier.

Ważne jest też, aby:

• co pewien czas zbiory przewietrzać poprzez przekartkowanie i wyjmowanie z klaserów,
• przy stwierdzeniu zakażenia mikroorganizmami - przeprowadzić dezynfekcję.

Wykorzystano informacje z artykułu S. Jakucewicza - "Konserwacja i przechowywanie banknotów"
z Biuletynu Numizmatycznego Nr 4 - 12 / 1988.

Powrót do strony głównej

Przygotowanie strony rozpoczęto: 10.03.1999 r. Strona umieszczona na serwerze: 10.10.1999 r. Ostatnia modyfikacja: 26.03.2001 r.
Rozdzielczość: 800 x 600 . Standard polskich znaków: ISO 8859-2 .
Witryna testowana w przeglądarkach: IE 5.5 oraz NN 4.7. Zalecana przeglądarka - Internet Explorer 5.0 lub wyżej.
Autor: Andrzej Kotarski © 1999 - 2001